Informatie aanvragen

Groepsdynamica

Vanuit mijn werk als sociaal psycholoog, heb ik mij verdiept in de groepsdynamica. Ik heb hierover diverse boeken geschreven (zie publicaties). Mijn meest recente boek wordt in diverse opleidingen gebruikt. Als expert in groepdynamica, kan ik ook worden ingehuurd om lastige situaties in groepen te observeren en te bespreken. Hieronder volgt informatie over relevante onderwerpen uit de groepsdynamica en het gelijknamige boek. 


In hoofdstuk 1 wordt verklaard waarom het belangrijk is om de dynamiek van een groep te begrijpen. Er wordt uitgelegd wat groepsdynamica precies inhoudt, de definitie wordt nader verkend en de geschiedenis van de groepsdynamica wordt kort besproken. Ook wordt duidelijk hoe dit boek te gebruiken is en voor welke doelgroep het is geschreven.


In hoofdstuk 2 worden een aantal algemene groepsdynamische theorieën besproken, waaronder die van Schutz. Hij beschrijft drie fasen in het groepsproces: de inclusiefase, de controlefase en de affectiefase, die verderop in het boek uitgebreider aan de orde komen. Ook wordt de functie van een groep duidelijk. Daarnaast wordt duidelijk welke basisbehoeften mensen in groepen hebben en hoe je daarop kunt inspelen. Je eigen basisbehoeften komen ook aan het licht. Het hoeft natuurlijk geen betoog dat het daadwerkelijk competent worden in groepsdynamica vooral zal lukken als de situaties ook daadwerkelijk plaatsvinden, aanvankelijk in oefensituaties en vervolgens in real-life-situaties. Het boek is daarom zeer geschikt als ondersteunend middel bij trainingen en opleidingen. Een groot deel van het boek en hoofdstuk 2 zal bestaan uit het verkennen van je eigen patronen en vaardigheden. Hierdoor kun je je eigen kwaliteiten en valkuilen binnen groepsdynamica op het spoor komen zodat je doelgericht aan een (verbeter)plan kunt werken. Inzicht in je eigen sterke en minder sterke kanten helpt om beter voor groepen te staan. Je zult merken hoe je onbewust beïnvloed wordt in een groep en wat je kunt doen om alert te zijn op deze beïnvloedende processen. Aan de andere kant kun je kennis over deze processen bewust inzetten om de groepsdynamiek te beïnvloeden. Door bewust wel of niet te sturen kun je de groepsdynamiek beheersen.

In hoofdstuk 3 wordt voortgebouwd op groepsontwikkeling en behoeften van groepsleden. Hier wordt ingegaan op de inclusiefase van Schutz, waarin de groep een groep wordt. Hier worden de raakvlakken met de sociale psychologie duidelijk en zullen een aantal begrippen en theorieën beschreven en toegepast worden. Centraal staat het thema ‘hoor ik erbij of niet’, maar ook waarom iemand wel of niet in de groep gesloten wordt. Laatste inzichten vanuit cybergroepen, bijvoorbeeld op Facebook, worden hier tegen het licht gehouden. Ook hier is het goed om je bewust te zijn van het feit dat eigen gedrag ook weer veranderend (groeps)gedrag oproept.


In hoofdstuk 4 komen specifieke groepsdynamische verschijnselen voorbij die passen bij de tweede fase van Schutz, de controlefase. Te denken valt aan leiding geven aan groepen, diverse groepsrollen, omgaan met conflicten en weerstand. Ook kijken we naar hoe goed een groep is in het nemen van besluiten. We bespreken de controlefase en verkennen hoe het komt dat juist in deze fase zoveel problemen ontstaan. Tevens kijken we naar hoe we een groep kunnen veranderen: wat is daarvoor nodig?


In hoofdstuk 5 komt de groep weer in rustiger vaarwater en is het tijd om in veilige haven te komen. De fase van Schutz die hier centraal staat, is de affectiefase. De groep is productief en staat open voor feedback en emoties. Het is belangrijk om in deze fase alert te zijn op groepsdenken en meeliften. Ook moet een groep blijven presteren, en aan uitdagingen blijven werken. Hoe krijg je dat voor elkaar?
Daarover gaat hoofdstuk 6, de groep houden zoals hij is. Er komen echter ook bijzondere groepen voorbij zoals therapiegroepen, zelfhulpgroepen en leefgroepen.